It takes a village: Iriscare maakt de balans op na twee jaar begeleiding
Sinds september 2024 gelden er nieuwe regels voor Brusselse rusthuizen en rust- en verzorgingstehuizen. Die regels moeten ervoor zorgen dat deze voorzieningen nog meer evolueren naar echte leefomgevingen, waar het welzijn, de keuzevrijheid en de betrokkenheid van ouderen centraal staan. Om hen bij die verandering te ondersteunen, werd het initiatief It takes a village al in april 2024 opgestart. Na twee jaar begeleiding maakt Iriscare de balans op.
De nieuwe erkenningsnormen vragen dat rusthuizen en rust-en verzorgingstehuizen niet alleen kwaliteitsvolle zorg bieden, maar ook meer aandacht hebben voor wat het dagelijkse leven van hun bewoners bepaalt: hoe ze wonen, deelnemen aan het leven in de voorziening, keuzes kunnen maken en hun zelfstandigheid zoveel mogelijk behouden. Die cultuuromslag vraagt tijd, overleg en begeleiding op maat. Daarom ondersteunt Iriscare de rusthuizen en rust- en verzorgingstehuizen via It takes a village, een initiatief dat volledig gratis is voor de voorzieningen.
Koning Boudewijnstichting biedt vijf trajecten aan
Voor de uitwerking van It takes a village heeft Iriscare een beroep gedaan op de expertise van de Koning Boudewijnstichting. In nauw overleg met de actoren op het terrein werkte de stichting vijf trajecten uit om de rusthuizen te ondersteunen bij de cultuuromslag die de nieuwe normen teweegbrengen, met respect voor het tempo en de specifieke kenmerken van elke voorziening.
Zo wordt een brede waaier van activiteiten aangeboden, waaronder de uitwisseling van goede praktijken, gezamenlijke ontwikkelingssessies per vakgebied, begeleiding op het terrein rond specifieke thema's en initiatieven rond co-constructie en innovatie. De rusthuizen kunnen daarnaast ook gebruikmaken van gerichte begeleiding op basis van de Tubbe of Montessorimethode.
Positieve balans na twee jaar
Na het eerste jaar was de evaluatie al positief: toen was in 80% van de rusthuizen minstens één begeleidingstraject opgestart. Na het tweede jaar is de balans nog veelbelovender. Eind 2025 hadden 106 van de 115 rusthuizen deelgenomen aan minstens een traject. Dat komt neer op 92% van de door Iriscare erkende rusthuizen (RH's) en rust- en verzorgingstehuizen (RVT's).
De bijeenkomsten waar goede praktijken worden uitgewisseld, trokken telkens meer dan honderd deelnemers uit een vijftigtal verschillende rusthuizen aan. Er werden ook bijeenkomsten per vakgebied georganiseerd, waaraan 117 personen uit 55 voorzieningen deelnamen.
Tegelijkertijd kregen 28 rusthuizen gerichte begeleiding rond specifieke thema's: cognitieve stoornissen, burenrelaties en omgaan met geweld en agressie. Meer dan dertig voorzieningen kregen ook begeleiding rond de Tubbe- en Montessorimethode. Tot slot werden in 2025 zes proefprojecten rond eetplezier ontwikkeld en getest in de RH's/RVT's naar aanleiding van een hackathon die in 2024 werd georganiseerd.
“Van bij mijn aantreden heb ik kunnen zien welke kracht uitgaat van het initiatief “It takes a village” waarbij ondertussen 92 % van de Brusselse rusthuizen aansluit. Nu we na twee jaar de balans opmaken, blijkt dat we niet gewoon de normen wijzigen, maar dat we de instellingen duurzaam omvormen tot authentieke leefomgevingen. Als minister is het mijn prioriteit om dat momentum vast te houden, zodat elke Brusselse senior een waardige, menselijke opvang krijgt waarin zijn of haar welzijn centraal staat”, stelt Ahmed
Laaouej, Brussels Minister van Sociale Actie en Gezondheid.
Mooie dynamiek
De feedback is zeer positief: meer dan 90% van de deelnemers geeft aan dat ze de behandelde inhoud na afloop van de verschillende begeleidingstrajecten zullen kunnen toepassen in hun beroepspraktijk.
Ook op het terrein is er een mooi resultaat zichtbaar: Het "dorp" lijkt vorm te krijgen dankzij de grote mobilisatie van de sector, die de handen in elkaar slaat om de verwachte cultuuromslag waar te maken. Er ontstaat duidelijk een dynamiek: rusthuizen lanceren initiatieven, nemen contact met elkaar op en nodigen elkaar uit. Dat toont de concrete impact van It takes a village, het initiatief stimuleert verbinding initiatieven door en tussen RH's en RVT's.
Brussels minister voor Gezondheid en Welzijn Dirk De Smedt voegt toe: “De regels die bepalen hoe rusthuizen werken, verschuiven de focus van louter zorg naar het dagelijkse leven van bewoners. Ze geven ouderen meer inspraak, meer keuzevrijheid en meer ruimte om hun leven zelf vorm te geven, ook binnen een voorziening. Tegelijk versterken ze de rol van het personeel en zetten ze in op samenwerking op het terrein. Wat we vandaag zien, is dat rusthuizen die richting effectief inslaan en elkaar daarin ondersteunen.
Dat is bepalend om de kwaliteit van zorg en leven voor ouderen in Brussel duurzaam te verbeteren.”
Begeleiding blijft noodzakelijk
De positieve feedback van het terrein over het initiatief It takes a village bevestigt het nut van een stapsgewijze, coöperatieve aanpak die afgestemd is op de realiteit van elk rusthuis. "It takes a village brengt een dynamiek van verandering op gang die duurzaam moet worden verankerd" zegt Tania Dekens, directeurgeneraal van Iriscare. "Het initiatief helpt rusthuizen om te evolueren naar echte leefomgevingen."
Een cultuurverandering van deze omvang is een langetermijnproces. Daarom moeten de teams op het terrein langdurig begeleid worden zodat ze deze nieuwe praktijken kunnen toepassen en bestendigen. Iriscare zal de voorzieningen blijven ondersteunen tijdens de volledige transitieperiode.
Over Iriscare
Iriscare is een bicommunautaire instelling van openbaar nut (ION) en het aanspreekpunt bij uitstek voor alles wat te maken heeft met sociale bescherming in het Brusselse Gewest. Samen met zijn partners zorgt Iriscare ervoor dat alle Brusselaars krijgen waar ze recht op hebben: van kinderbijslag tot zorg en ondersteuning voor ouderen en personen met een handicap. Toegankelijkheid, professionaliteit en kwaliteit: elke dag, voor iedereen.
